Egzama Türleri Nelerdir? 6 Farklı Egzama ve Belirtileri
Kısaca: Egzama (dermatit), ciltte kaşıntı, kızarıklık, kuruluk, pullanma, şişlik ve bazen sulanma ve kabuklanma ile seyreden iltihaplı bir cilt hastalığıdır ve bulaşıcı değildir. Egzamanın tek bir türü yoktur; sık görülen altı tipi şunlardır: 1) Atopik dermatit, 2) Kontakt dermatit, 3) Dishidrotik egzama, 4) Numuler (diskoid) egzama, 5) Staz (varisli) egzama, 6) Asteatotik (kuruluk) egzaması. Bu tipler; görüldüğü yaş, cildin hangi bölgesini tuttuğu, görünümü ve tetikleyen etkenler bakımından birbirinden farklıdır. Egzamanın tipini doğru belirlemek, tetikleyicilerden korunmak ve uygun bakım ile tedaviyi planlamak açısından önemlidir. Tedavinin temelini düzenli nemlendirme, tetikleyicilerden kaçınma ve hekimin planladığı tedavi oluşturur.
Öne çıkan bilgiler
- Diğer adları: Egzama, dermatit, ekzema, cilt egzaması, el egzaması, alerjik egzama.
- Ortak belirtiler: Kaşıntı, kızarıklık, kuruluk, pullanma, şişlik, sulanma, kabuklanma, ciltte kalınlaşma.
- Altı tip: Atopik, kontakt, dishidrotik, numuler (diskoid), staz (varisli), asteatotik.
- Bulaşıcı mı: Hayır; egzama bulaşıcı değildir.
- Temel bakım: Düzenli nemlendirme, ılık ve kısa duş, tahriş edici sabun ve deterjanlardan kaçınma.
- Destekleyici GETAT: Sağlık Bakanlığı Ozon Uygulama Kılavuzu'nda egzama-dermatit endikasyonlar arasında yer alır.
| Egzama tipi | Kimlerde ve nerede? | Tipik görünüm | Sık tetikleyiciler |
|---|---|---|---|
| Atopik dermatit | Çoğunlukla bebeklik ve çocukluk; yanaklar, dirsek ve diz içleri, boyun | Çok kaşıntılı, kuru, kızarık alanlar | Kuru hava, ter, yün, alerjenler, stres |
| Kontakt dermatit | Her yaş; temas edilen bölge (eller, yüz, kulak memesi) | Temas alanında kızarıklık, kaşıntı, kabarcık | Deterjan, nikel, parfüm, kozmetik, lateks |
| Dishidrotik egzama | Genellikle 40 yaş altı erişkinler; avuç içi, parmak kenarları, ayak tabanı | Küçük, derin, çok kaşıntılı su kabarcıkları | Stres, terleme, sıcak hava, nikel |
| Numuler (diskoid) egzama | Erişkinler; bacaklar, gövde, kollar | Bozuk para şeklinde, sınırları belirgin kaşıntılı plaklar | Kuru cilt, cilt yaralanmaları |
| Staz (varisli) egzama | Orta-ileri yaş; alt bacaklar ve ayak bilekleri | Kahverengi renk değişikliği, şişlik, kaşıntı | Varis, toplardamar yetmezliği |
| Asteatotik egzama | Genellikle 60 yaş üstü; özellikle bacak önleri | Çatlamış toprak görünümünde kuru, çatlaklı cilt | Kış ayları, sık ve sıcak duş, kuru hava |
İçindekiler
- Egzama nedir?
- 1. Atopik dermatit
- 2. Kontakt dermatit
- 3. Dishidrotik egzama
- 4. Numuler (diskoid) egzama
- 5. Staz (varisli) egzama
- 6. Asteatotik egzama
- Egzama nasıl teşhis edilir?
- Egzama bakımı ve tedavisi
- Ne zaman hekime başvurulmalı?
- İzmit, Kocaeli'de egzama değerlendirmesi
- Sık sorulan sorular
Egzama Nedir?
Egzama, cildin koruyucu bariyerinin bozulması ve bağışıklık sisteminin aşırı tepki vermesiyle ortaya çıkan, iltihaplı bir cilt hastalığıdır. Cildin en dış tabakası, nemi içeride tutan ve dış etkenlere karşı koruyan bir duvar gibidir. Bu bariyer zayıfladığında cilt kurur, tahriş edici maddeler ve alerjenler cilde daha rahat girer ve kaşıntı-kaşıma döngüsü başlar. Kaşımak cildi daha da tahriş ederek egzamayı alevlendirir. Egzamanın nedenleri hakkında bilgi için egzamanın altında yatan 7 neden ve egzamanın az bilinen 5 nedeni yazılarımıza bakabilirsiniz.
1. Atopik Dermatit
Egzamanın en sık görülen tipidir. Çoğunlukla bebeklik ve erken çocuklukta başlar; bazı kişilerde erişkinlikte de sürer veya erişkinlikte başlar. Lancet dergisinde 2016 yılında yayımlanan kapsamlı bir derlemede atopik dermatitin, cilt bariyerindeki bozukluk ile bağışıklık sistemindeki dengesizliğin birlikte rol oynadığı, sıklıkla alerjik nezle, astım ve besin alerjileriyle birlikte görülen kronik ve tekrarlayan bir hastalık olduğu vurgulanmıştır.1
- Belirtiler: Yoğun kaşıntı, kuru cilt, kızarık ve pullu alanlar; uzun süreli kaşımaya bağlı ciltte kalınlaşma.
- Yerleşim: Bebeklerde yanaklar ve saçlı deri; çocuk ve erişkinlerde dirsek ve diz içleri, boyun, el bilekleri, göz çevresi.
- Tetikleyiciler: Kuru ve soğuk hava, ter, yün giysiler, sabun ve deterjanlar, ev tozu akarı, polen, stres.
Ev tozu akarı alerjisi için ev tozu akarı alerjisi yazımıza bakabilirsiniz.
2. Kontakt Dermatit
Cildin bir maddeyle temasından sonra gelişen egzamadır. İki türü vardır:
- İrritan kontakt dermatit: Deterjan, temizlik ürünleri, sık el yıkama ve su gibi tahriş edici maddelerle tekrarlayan temas sonucu gelişir; en sık el egzamasının nedenidir. Ev hanımları, sağlık çalışanları, kuaförler ve temizlik çalışanlarında sıktır.
- Alerjik kontakt dermatit: Kişinin alerjik olduğu bir maddeyle temas sonrası gelişir. Nikel (takı, kemer tokası, saat), parfüm, kozmetik ürünler, saç boyası, lateks eldiven ve bazı kremlerdeki koruyucular sık nedenlerdir.
Temas edilen bölgede kaşıntı, kızarıklık ve bazen kabarcıklar görülür. Tetikleyici maddenin belirlenmesi ve ondan uzak durulması tedavinin temelidir; alerjik kontakt dermatitte yama testi yardımcı olabilir.
3. Dishidrotik Egzama
Avuç içlerinde, parmakların yan yüzlerinde ve ayak tabanlarında küçük, derin yerleşimli, çok kaşıntılı su kabarcıklarıyla seyreder. Kabarcıklar birkaç hafta içinde kuruyarak soyulur. Genellikle 40 yaşın altındaki erişkinlerde görülür; stres, terleme, sıcak hava ve nikel alerjisi tetikleyici olabilir. Ellerin sık yıkanması ve tahriş edici maddelerle temas durumu kötüleştirebilir.
4. Numuler (Diskoid) Egzama
Bozuk para şeklinde, sınırları belirgin, kaşıntılı, bazen sulanan ve kabuklanan yuvarlak plaklarla karakterizedir. Bacaklarda, gövdede ve kollarda sık görülür. Kuru cilt, böcek ısırıkları veya küçük cilt yaralanmalarından sonra başlayabilir. Mantar enfeksiyonu ve sedef ile karışabildiği için hekim değerlendirmesi önemlidir.
5. Staz (Varisli) Egzama
Bacak toplardamarlarındaki dolaşım bozukluğu (venöz yetmezlik, varis) nedeniyle alt bacaklarda ve ayak bileklerinde gelişir. Orta ve ileri yaşta daha sıktır. Kaşıntı, şişlik, ciltte kahverengi renk değişikliği, incelme ve kuruluk görülür; tedavi edilmezse bacak yaralarına zemin hazırlayabilir. Bacakları yükseltmek, uzun süre ayakta kalmaktan kaçınmak ve hekim önerisiyle varis çorabı kullanmak önemlidir.
6. Asteatotik Egzama
Cildin aşırı kurumasıyla ortaya çıkan, çatlamış toprak görünümünde kuru, çatlaklı ve kaşıntılı alanlarla seyreden egzama tipidir. Çoğunlukla 60 yaş üstü kişilerde ve özellikle bacak önlerinde görülür. Kış ayları, kuru ve sıcak ortamlar, sık ve sıcak duş ile sert sabunlar başlıca tetikleyicilerdir. Düzenli ve yoğun nemlendirme bu tipte tedavinin temelidir.
Egzama Nasıl Teşhis Edilir?
Egzama tanısı genellikle cildin muayenesi ve ayrıntılı öyküyle konur. Belirtilerin ne zaman başladığı, yerleşimi, kullanılan kozmetik ve temizlik ürünleri, meslek, alerjik hastalık öyküsü ve aile öyküsü sorgulanır. Gerekli durumlarda alerjik kontakt dermatit için yama testi, alerji testleri, mantar enfeksiyonunu dışlamak için kazıntı incelemesi veya nadiren cilt biyopsisi yapılabilir.
Egzama Bakımı ve Tedavisi
- Düzenli nemlendirme: Parfümsüz nemlendiricileri günde en az iki kez, özellikle duştan hemen sonra nemli cilde uygulayın.
- Kısa ve ılık duş: Sıcak ve uzun duşlardan kaçının; sert sabunlar yerine sabunsuz temizleyiciler kullanın.
- Tetikleyicilerden uzak durun: Yün yerine pamuklu giysiler, parfümsüz deterjan, ev işlerinde pamuk astarlı eldiven.
- Kaşımayın: Tırnakları kısa tutun; kaşıntıda soğuk kompres uygulayın.
- Stresinizi yönetin: Stres egzamayı alevlendirebilir. Bu konuda 6 adımda stres yönetimi yazımıza bakabilirsiniz.
- Ev ortamı: Odayı aşırı ısıtmayın, kış aylarında havayı nemlendirin.
- Hekim tarafından planlanan tedavi: Egzamanın tipine ve şiddetine göre hekim tarafından tedavi planlanır; önerilen kremler ve tedaviler düzenli kullanılmalıdır.
Sağlık Bakanlığı Ozon Uygulama Kılavuzu'nda egzama-dermatit ozon endikasyonları arasında yer alır. Uygun hastalarda ozon, standart tedaviye ek olarak destekleyici şekilde ve bilgilendirilmiş onamla planlanabilir. Bu konuda ozon tedavisi faydaları ve ozonlu yağ faydalı mı? yazılarımıza bakabilirsiniz.
Ne Zaman Hekime Başvurulmalı?
- Kaşıntı uykunuzu ve günlük yaşamınızı etkiliyorsa
- Cilt bakımı ve nemlendirmeye rağmen düzelmiyorsa
- Ciltte sarı kabuklanma, iltihaplı akıntı, ağrı veya ateş varsa (enfeksiyon belirtisi olabilir)
- Egzama hızla yayılıyorsa
- Bacaklarda renk değişikliği, şişlik veya yara varsa
- Bebeklerde ve çocuklarda egzamaya beslenme sorunları eşlik ediyorsa
İzmit, Kocaeli'de Egzama Değerlendirmesi
Dr. Berat Fıçıcı muayenehanesinde egzama şikâyetiyle başvuran kişilerde cilt muayenesi yapılır; kullanılan ürünler, meslek, alerjik hastalık öyküsü, beslenme, uyku ve stres ayrıntılı olarak değerlendirilir ve gerekli tahliller istenir. Kişiye özel cilt bakımı, tetikleyicilerden korunma ve yaşam tarzı planı hazırlanır. Muayenehane Sağlık Bakanlığı sertifikalı bir GETAT Uygulama Ünitesidir; egzama-dermatit tanısı olan uygun hastalarda ozon, standart tedaviye ek olarak planlanabilir. G6PD eksikliği, gebelik ve kontrolsüz hipertiroidi gibi durumlarda ozon uygulanmaz.
Muayenehane adresi: Körfez Mahallesi, Üzülmez İşhanı No:127 Kat:3 D:3, İzmit / Kocaeli. Gebze, Darıca, Körfez, Derince, Gölcük, Kartepe ve Başiskele başta olmak üzere Kocaeli'nin tüm ilçelerinden ve çevre illerden randevu ile hasta kabul edilmektedir. Randevu için iletişim sayfasını ziyaret edebilirsiniz.
Sık Sorulan Sorular
Egzamanın kaç tipi vardır?
Sık görülen altı tipi vardır: atopik dermatit, kontakt dermatit, dishidrotik egzama, numuler (diskoid) egzama, staz (varisli) egzama ve asteatotik (kuruluk) egzaması.
Egzama bulaşıcı mı?
Hayır. Egzama bulaşıcı bir hastalık değildir. Ancak kaşımaya bağlı olarak egzamalı ciltte enfeksiyon gelişebilir.
En sık görülen egzama tipi hangisidir?
En sık görülen tip atopik dermatittir. Çoğunlukla çocuklukta başlar ve sıklıkla alerjik nezle, astım ve besin alerjileriyle birlikte görülür.
Elde çıkan egzama hangi tiptir?
El egzaması çoğunlukla deterjan ve suyla tekrarlayan temasa bağlı irritan kontakt dermatit, alerjik kontakt dermatit veya avuç içi ve parmak kenarlarında su kabarcıklarıyla seyreden dishidrotik egzamadır.
Bozuk para şeklinde egzama nedir?
Numuler veya diskoid egzama olarak adlandırılır. Bacaklarda, gövdede ve kollarda yuvarlak, sınırları belirgin, kaşıntılı plaklarla seyreder.
Bacaklarda egzama neden olur?
Alt bacaklarda varis ve toplardamar yetmezliğine bağlı staz egzaması veya ileri yaşta cilt kuruluğuna bağlı asteatotik egzama sık görülür.
Egzamaya ne iyi gelir?
Düzenli ve parfümsüz nemlendirme, kısa ve ılık duş, sert sabunlardan kaçınmak, pamuklu giysiler, tetikleyicilerden uzak durmak, kaşımamak ve stres yönetimi egzamaya iyi gelir. Hekimin önerdiği tedavi düzenli kullanılmalıdır.
Egzamada ozon tedavisi uygulanır mı?
Sağlık Bakanlığı Ozon Uygulama Kılavuzu'nda egzama-dermatit ozon endikasyonları arasında yer alır. Ozon, standart tedaviye ek olarak destekleyici şekilde ve hekim değerlendirmesiyle planlanır.
Kocaeli'de egzama için nereye başvurabilirim?
İzmit'teki Dr. Berat Fıçıcı muayenehanesine randevu ile başvurabilirsiniz. Muayene sonrasında kişiye özel bir bakım ve tedavi planı oluşturulur.
İlgili Sayfalar
- Egzamanın altında yatan 7 neden
- Egzamanın az bilinen 5 nedeni
- Ev tozu akarı alerjisi
- Alerji nedir?
- Ozonlu yağ faydalı mı?
Kaynaklar
- Weidinger S, Novak N. Atopic dermatitis. Lancet. 2016;387(10023):1109-1122. PMID: 26377142
- T.C. Sağlık Bakanlığı. Ozon Uygulama Kılavuzu. 2026.
Tıbbi içerik sorumlusu: Dr. Berat Fıçıcı. İletişim: randevu@drberat.com.tr. Son güncelleme: 17 Kasım 2026.
Bu yazı bilgilendirme amaçlıdır; muayene, tanı ve tedavinin yerini tutmaz.